Sterrenwacht

Gegevens

Gepubliceerd op zondag 27 november 2011 19:56

Geschreven door Wim Bakker

Astrofotografie is een boeiende, maar tijdrovende hobby. Om een lang belichte opname te kunnen maken van een zwakke nevel of sterrenstelsel moet er heel wat apparatuur opgesteld, uitgericht en aangesloten worden. Dat kost veel tijd, want het moet namelijk ook nauwkeurig gebeuren. Daarna komt het fotograferen. Omdat de opnamen gedurende een langere tijd belicht moeten worden kost ook dat de nodige tijd. Zijn alle opnamen gemaakt dan moet de boel weer afgebroken en opgeruimd worden. Diep in de nacht is dat meestal geen favoriete bezigheid.

In Nederland zijn de geschikte nachten om deepsky-fotografie te bedrijven schaars, dus wil je deze liever besteden aan fotograferen dan aan het opbouwen en afbreken van een opstelling. Veel amateurs maken daarom een permanente opstelling, liefst één met een dak erop, zodat de boel kan blijven staan. Het uitrichten op de poolster bijvoorbeeld: één keer goed doen en daarna hoeft dat niet weer. Opruimen... gewoon het dak dicht schuiven, morgen zien we wel weer.

Op deze pagina laat Wim Bakker zien hoe hij zo'n sterrenwachtwacht in zijn tuin maakte.

Dit is net zo'n mooi hoekje in de tuin waar een sterrenwacht zou passen!

Voor het afstellen van de montering is het belangrijk dat de poolster zichtbaar is door de poolzoeker. Omdat op die plek net de nok van de garage zit is van tevoren goed bekeken of dat wel kan (plaatje links boven). Het plaatje links onder geeft het zicht op het zuiden weer. Door de rand van de sterrenwacht zullen objecten laag aan de horizon niet zichtbaar zijn. Het plaatje rechts onder is het zicht op het oosten. Om dit zicht niet teveel te beperken zijn de "rails" wat langer gemaakt, zodat het dak royaal weggeschoven kan worden.

Er is voor gekozen om de "rails" waar het dak over loopt te maken van stalen profielen. Staal heeft als voordeel dat het niet uitzet en krimpt als gevolg van weersomstandigheden. Hier worden aan het eind van de profielen eindstukjes gelast. In de eindstukjes zijn twee gaten geboord zodat het geheel met bouten in elkaar gezet kan worden. Zou je alles vastlassen dan heb je straks een hijskraan nodig om het geheel boven op de sterrenwacht te krijgen. Nu kan dat stukje voor stukje

Eerst even proefdraaien. Als er iets niet goed past kun je er nu nog goed bij. Als straks alles op hoogte gemonteerd is gaat dat een stuk moeilijker. Als het zo in de tuin ligt ziet het er wel erg groot uit. Als dat straks maar past !

Nadat het staalwerk klaar is wordt de locatie uitgezet. De fundering van de zuil is inmiddels stortklaar.

De fundering bestaat uit durox-blokken die volgestort worden met cement. Voor de stevigheid is bewapeningsstaal aangebracht. De zuil zelf bestaat uit PVC pijp van rond 200mm, voorzien van bewapening en volgestort met cement. Volgens mijn buurman is het zo stevig dat je er wel een olifant aan kunt vastleggen !

De wanden van de sterrenwacht worden geplaatst. Deze bestaan uit betonnen schuttingpalen, met daartussen houten panelen. De betonnen palen zijn plat van boven en hebben een schroefbus. Hier worden straks de stalen profielen op bevestigd. Omdat dat goed moet passen is nauwkeurig uitgezet waar de palen moeten komen te staan. Ze kunnen nu gewoon tegen de rand van het hout geplaatst worden. Alleen nog letten op de juiste hoogte en of ze waterpas staan.

Alle palen en tussenschotten zijn geplaatst. De tussenschotten zijn van geïmpregneerd tuinhout. Dat scheelt alweer schilderwerk.

Hier worden de steunpalen geplaatst die het gewicht van het dak in opengeschoven toestand moeten dragen. Om te voorkomen dat de palen gaan scheefzakken zijn hiervoor extra lange palen genomen. Omdat de palen in standaard lengtes geleverd worden komt het er op neer dat er een even lang stuk in de grond zit als er boven. Wie naar de sterren wil kijken moet eerst diep graven !

Het monteren van de staalconstructie. Hier blijkt: een goede voorbereiding is het halve werk. Alles blijk zonder problemen te passen.

De kapspanten zijn van tevoren in elkaar gezet. Op de grond werkt het nu eenmaal een stuk eenvoudiger. Met behulp van telefoonbouten worden de spanten op het metalen loopframe bevestigd. Een bijkomend voordeel van deze "bouwpakket-methode" is dat het ook weer uit elkaar kan. Daarmee is het allemaal niet zo definitief.

De planken worden op het dak gespijkerd. Dit geeft tevens de benodigde stevigheid. Ook de spanten en de dakplanken zijn van geïmpregneerd tuinhout. Geen schilderwerk dus. Een nadeel van tuinhout is dat het niet altijd even recht is. Sommige balkjes waren zo krom dat ze niet bruikbaar waren.

Hier zijn de loopwielen in detail zichtbaar. Aan beide zijden bevinden zich zes loopwielen. In eerste instantie waren stalen loopwielen met een rubber loopvlak gebruikt (nog te zien op de foto hier boven). Rubber is echter te zacht. Daardoor heeft het een hoge rolweerstand en is het niet geschikt voor statische belasting. Als het dak een poos op dezelfde plak had gestaan waren de wielen helemaal plat aan de onderkant. Daarom zijn de de wielen vervangen door nylon loopwielen. Voor deze toepassing zijn deze veel geschikter.

Hier is het dak klaar. Op de planken zijn shingles aangebracht om het waterdicht te maken. Ondanks het grote gewicht van het dak is het door de nylon loopwielen gemakkelijk door één persoon te openen of te sluiten. Dat was een van te voren gestelde eis, want midden in de nacht is er meestal niet iemand die je kunt vragen om even te helpen om het dakje dicht te schuiven.

Aan de buitenkant lijkt het net een tuinschuurtje, alleen: waar is die ophaalbrug voor ?

Nu alleen nog maar wachten op mooie heldere nachten !